Her fikir akımı gibi Türk milliyetçiliğinin de nüansları, hattâ çeşitleri vardır. Eskiden de vardı, bugün de mevcuttur. Ancak genel ilkeler üzerinde mutabakat gerekir. Bir kısmı teklif edildikleri zamanda bile yanlış, bir kısmı artık eskimiş fikirler, bizi bağlamaz.

     Türk milliyetçiliğinin, Atatürk’le bir problemi olmadı. Bugün de yoktur. Zira Atatürk’ün gelmiş geçmiş en büyük Türk milliyetçisi olduğu üzerinde ittifak vardır.

     Türk milliyetçiliğinin Osmanlı ile de bir probleminin olmaması, kesin ve vazgeçilmez bir şarttır. Osmanlı kültürünün ve estetiğinin geliştirilerek yeni kuşaklara intikal ettirilmesi gerekir. Yaşadığımız ve politik krize de dönüşen büyük kültür buhranımızın temel sebebi, Osmanlı kültürü ile bağlantımızın kesilmesidir. Hiçbir kültür, dolayısıyle hiçbir millet 500, hattâ 1000 yıldan daha kısa bir müddette oluşmaz.Folklor malzemelerimiz yüksek kültür şeklinde sunulamaz.

     Türk milliyetçiliği, Batı’nın bütün teknolojisine açık bulunduğu gibi, Batı kültürüne karşı bir çekingenlik içinde de değildir. Batı kültürünü öğrenmek ve onunla irtibatlanmak şarttır. Kapalı kültür diye bir şey yoktur. Kültürler karşılıklı etkileşimlerle gelişirler. Kozmopolitlik bambaşka bir şeydir.

     Türk milliyetçiliği İslâm’ı, Osmanlı’nın algıladığı ve uyguladığı şekilde anlar. Yahyâ Kemâl’in Türk Müslümanlığı dediği budur. Din ve Devlet işlerini biribirinden ayırır. Başka dinlere ve mezheplere samimi hoşgörü gösterir. Müslüman olmayan Türkler vardır. (Gagavuzlar, Karaylar, Çuvaşlar, Yakutlar vs.) Onlar da bizdendir.

     Türk milliyetçiliği, kesin ve kat’î şekilde ırka dayanmaz. Türküm diyen, Türk aleyhtarı faaliyet göstermeyen herkes Türk’tür.

     Ekonomi alanında gelişmiş ulusların standardına erişmek, diyebilirim ki, Türk milliyetçiliğinin en büyük hedefidir. Bu gelişme, tam bir demokrasi içinde gerçekleşecektir. Hem Avrupa Birliği, hem Türk ülkelerine doğru her alanda derinlemesine bir dış politika, bizi yeni yüzyılın ilk çeyreği içinde Büyük Türkiye hedefine ulaştıracaktır.

     Türk milliyetçiliğinin, kökü mâzîde olan âtîyim ilkesini bihakkın söyleyebilmesi lâzımdır.