Kendi Kitabını Kendin Yayımla!

Genelde kitap dünyasının, özelde de yayıncılık sektörünün büyük değişimlere gebe olduğu konuşuluyor birkaç yıldır. Elektronik kitap teknolojisinin gerçekten başarılı (kullanışlı, şık ve ucuz) bir ürünle çıkagelmesine an meselesi olarak bakılıyor; Google’ın başını çektiği ve çeşitli yayıncılık devlerinin desteklediği elektronik kütüphane yaratma girişimi ve Gutenberg gibi projeler, kitapların içeriğinin evrensel kullanıma açılmasını çığ gibi artan ölçülerde sağlıyor; internet üstünden kitap satışları pek çok ülkede ciddi boyutlara ulaşmış durumda (Amerika’nın en büyük kitapçı zinciri Barnes&Noble’ın en büyük ciro yapan mağazası, www.barnesnoble.com). John Updike geçtiğimiz günlerde, elektronik kitap konusundaki gelişmeleri hiç de hoş karşılamadığını ve fiziksel kitabın, mutlaka korunması gereken bir değer olduğunu söyledi, onunla aynı görüşü paylaşan pek çok okur da var kuşkusuz, ama en azından şunu söylemek gerçekçi olur herhalde: internetten kitap almak artık heyecan verici bir yenilik değil ve çok da uzun olmayan bir vadede elektronik kitap formatı, fiziksel kitabın yerini tamamen almasa bile, okur olarak hayatımızın çok büyük bir parçası haline gelecek.

                Bunlara eklenen yeni bir gelişmeyse, yayıncıların, dağıtımcıların ve kitapçıların kendilerini tanımlama biçimini ciddi olarak gözden geçirmesini gerektirebilir. Birkaç yıldır etkin olan ve sayıları artan bazı internet kuruluşları, POD (print-on-demand, talep üstüne basım) teknolojisini kullanarak, yazarlara büyük bir imkan sunuyor: artık kendi kitabınızı kendiniz yayımlayabiliyorsunuz, hem de bedava sayılabilecek bir ücrete.

                İşin ayrıntısına girecek olursak, sistem şöyle çalışıyor. Diyelim ki 200 sayfalık bir roman yazdınız ve ne yapacağınızı kara kara düşünüyorsunuz. Gerek yok! Lulu, Blurb, PABD, Grosvenor House ve daha pek çok internet sitesi, size yardımcı olmak ve sizinle birlikte para kazanmak için bekliyor. Örneğin Lulu’ya giderseniz yapmanız gereken en önemli şey, kitabınızın kapak ve iç tasarımı. Siteye üye olduktan sonra kitabınızın kapağının ve sayfalarının nasıl görünmesini istiyorsanız o şekilde (çeşitli format seçenekleri var) yüklemeniz gerekiyor. Lulu, kitabın içeriğine karışmıyor, biçimini belirlemeniz için de size adım adım yardım ediyor. Bu işlemler bittiğinde bir üretim maliyeti ödüyorsunuz; 200 sayfalık siyah-beyaz bir kitap için bu yaklaşık 9.50$. Denetleme kopyası size yollanıyor, onay verirseniz Lulu’nun sitesinden kitabınız satışa çıkıyor. Yani 10$’a kıyıp kitap sahibi olabiliyorsunuz!

                Satışa çıkardığınız kitabınızın etiket fiyatını da siz belirliyorsunuz, telif payının %80’ini siz, %20’sini Lulu alıyor (5$ eklediğinizde satılan her kitaptan size 4$ düşüyor). Okuyucular kitabı sipariş ettikçe Lulu kitabı teker teker basıyor, dolayısıyla yatırım riski ya da stok maliyeti söz konusu değil. Tüm satışları internet üzerinden izleyebiliyorsunuz; telif ödemeleriniz çekle ya da PayPal aracılığıyla doğrudan size yapılıyor. 200 sayfalık bir kitap Lulu’nun kendi sitesinde 13$ civarında satılıyor, dünya dağıtımına çıkarsa bu fiyat yaklaşık 21$’a yükseliyor. (Bunun 4$’ı yazara ödeniyor, yani %19; fazlasıyla iyi.)

                Kitabınızın fiziksel olarak varlık kazanması sizin için yeterli olmayabilir elbette. Kitabınız için biraz daha yatırım yapmayı göze aldığınızda, internette size tasarım, editörlük, dağıtım ve tanıtım konularında hizmet verecek pek çok şirket bulabiliyorsunuz. 35$’a temel dağıtım hizmeti alabiliyorsunuz (kitabınızın ISBN numarası oluyor ve dağıtımcıların başvuru listelerine giriyorsunuz), 90$ verirseniz amazon.com ve barnesnoble.com gibi internet kitapçılarında kitabınızı dört başı mamur bir şekilde tanıtabiliyor, satış şansınızı yükseltebiliyorsunuz. 100$ gibi bir fiyata güzel bir kapağınız ve profesyonel bir mizanpajınız olabiliyor. Romanınızın özelliklerine bağlı olarak, 150-1500$ arası bir ücret karşılığında her türlü editörlük gereksiniminiz karşılanıyor. Yani ortalama bir hesap çıkaracak olursak, 400$ verdiğinizde dünyanın her yerinde satın alınabilecek ve satış gelirinden payınızın düzenli olarak ödendiği bir kitabınız oluyor. Hiç fena değil.

                Sistemin başlıca iki hassas noktası var. Birincisi, dünya dağıtımına çıkan kitabın fiyatı, benzerlerine göre yüksek (yaklaşık %40 oranında). Posta masraflarını da eklemeyi unutmamanız gerek. İkincisi, eğer profesyonel tanıtım hizmeti almazsanız, kitabın tanıtımı için hiçbir şey yapılmış olmuyor; ama bu durum, alışıldık yollarla yayımlanan kitapların çok büyük bir kısmı için de geçerli aslında.

                Büyük kitapçılar da kendi yayınevlerini kurarak bu teknolojiyi kullanmaya başladı; okuyucuyu eli boş göndermek diye birşey kalmayacak!

                Elli yıl önce fotokopi makinesine mucize gibi bakılıyordu; şimdi hem tarayıcı, hem yazıcı, hem de fotokopi makinesi olan, ayrıca faks da çeken aletler evlere, bürolara girmiş durumda. POD teknolojisinin de zaman içinde ucuzlayacağını ve küçüleceğini tahmin etmek zor değil. Bu durum, internetin yazarlara ve yazdıklarını paylaşmak isteyenlere sağladığı olanağın (her isteyen kendine bir internet sitesi kurabiliyor, “blog” yazılımları aracılığıyla yazılarını kolayca güncelleyebiliyor) bir benzerinin, fiziksel kitap alanında da sağlanacağını haber veriyor bize: herkesin (en az) bir kitabının olacağı günler çok yakında!

* * *

Peter Rabbit 105 yaşında

Beatrix Potter, 1901 yılında The Tale of Peter Rabbit (Tavşan Peter’in Masalı) adlı çocuk kitabını, kendi yaptığı siyah beyaz desenler eşliğinde yayımladı. Altı yayıncı kitabı reddedince Potter kitabın ilk baskısını kendi olanaklarıyla yaptırdı, 250 adet bastırdı ve çocuklar alabilsin diye çok ucuz bir fiyattan sattı. Birkaç hafta içinde 200 adet daha basması gerekti; bir yıl geçmeden büyük bir yayınevi kitaba talip oldu ve buradaki ilk baskısı 8000 adet yapıldı; bugünse Peter Rabbit dünyanın neredeyse bütün dillerinde (Türkçe hariç) yayımlanmış durumda, toplam satışlarıysa 40 milyonu aştı. Peter Rabbit temalı oyuncakların ve yan ürünlerin bolluğundan, Bayan Potter’ın servetinden söz etmeye herhalde gerek yok.

                Peter Rabbit’in 1902 baskısı 20,000$ ediyor; yakınlarda yapılacak bir müzayededeyse Potter’ın kendi yaptırdığı 1901 baskısı bir nüshanın, 70,000$’ın üstünde alıcı bulması bekleniyor.

                Peter Rabbit, yaramaz çocuklarına laf dinletemeyen anne-babaların bayıldığı bir kitap olageldi: Anne Tavşan, dört çocuğuna Bay McGregor’un bahçesine girmemelerini söyleyince, haylaz Peter bunu tabii ki bir açık davet olarak algılıyor ve başını çeşit çeşit belaya sokuyor. Sonunda diğer kardeşleri akşam yemeğinde ekmek, süt ve böğürtlenle ödüllendirilirken Peter’ın payına ilaç ve erken yatma cezası düşüyor.

* * *

Peter Pan Devam Ediyor!

J.M. Barrie’nin ilk kez yüz yıl önce yayımlanan ünlü çocuk kitabı Peter Pan’in devamı, bu yıl 5 Ekim’de İngiltere’de, Amerika’da ve 20 ülkede aynı anda çıkacak. Bugüne kadar hikayenin pek çok uyarlaması yapıldığı gibi, Gilbert Adair ve J.E. Somma gibi yazarlar da Peter Pan karakterini kullanarak romanlar yazmış ve hikayenin devamını ele almıştı; R.S. Leatherwood, David Barry, Ridley Pearson, Karren Wallace ve James Hart gibi yazarlarsa, hikayenin öncesini anlatan romanlar yayımlamıştı. Ancak ilk olarak bu kez yazarın yasal varisleri ve Peter Pan’ın yayın haklarının yasal sahipleri, bir devam romanına resmen onay ve izin veriyor.

                Barrie 1937 yılında öldüğünde, kitabının yayın ve telif haklarını Great Ormond Street Çocuk Hastanesi’ne bırakmıştı; Hastane, ciddi bir gelir kaynağı oluşturan kitabın yayın haklarını 2007’de yitirmeden önce, kitabın devamını yazdırmaya karar verdi ve bir yarışma açtı. Tüm dünyadan geniş çaplı bir katılım gerçekleşti, ancak sonunda ikinci cildi yazma şerefi, ödüllü çocuk yazarı Geraldine McCaughrean’a verildi. Jüride Hastane yetkilileri ve çocuk edebiyatı uzmanlarının yanısıra, Barrie’nin yeğeninin torunu da yer aldı.

                McCaughrean’ın kitabının adı, Peter Pan in Scarlet (Kırmızılı Peter Pan) olacak ve Oxford University Press tarafından yayımlanacak. Yapılan açıklamaya göre kitap 1930’larda geçecek (yani Wendy artık yaşını başını almış olacak) ve çocukların, farklı giyinerek başka birinin kimliğine bürünmesini konu alacak.

                Peter Pan’in yayın hakları konusu biraz karışık (Türkçede 20’den fazla versiyonu var, çoğu da yeni baskılar), çünkü önceleri “yazarın ölümünden sonra 50 yıl” olan yayın hakkı, daha sonra uluslararası anlaşmalarla 70 yıla çıkarıldı, ama elli yılın dolduğu 1987’den itibaren pek çok yayınevi, yayın haklarını almadan kitabı bastı. Bakalım ikinci cildin yayımlanma serüveni nasıl olacak.