Amerika’da Kitabın Son Durumu

Frankfurt Kitap Fuarı Türkiye’de artık iyice biliniyor; Londra da pek çok yayınevinin listesine girmiş durumda; son birkaç yıldır, komşularda ne piştiğini görmek için Selanik fuarına gidenler olduğunu da biliyorum; çocuk kitapları yayınlayanlarsa Siena’yı atlamamaya gayret gösteriyor. Ama Amerika’nın en büyük kitap fuarı olan BookExpo America’ya gideni duymadım.

New York’ta düzenlenen ve bu yıl 31 Mayıs - 3 Haziran arasında gerçekleşen fuar, yalnız Amerika’da değil, tüm dünyada yayıncılığın nerede olduğunu ve nereye gittiğini anlamak için en uygun yerlerden biri. Bu dört günlük karnavala bu yıl 35,000 yayıncı, yazar, kütüphaneci ve yazar temsilcisi katıldı. Sonbaharda çıkacak kitapların tanıtıldığı fuarda, bütün büyük dünya fuarlarında olduğu gibi bir sonraki “Da Vinci Şifresi”ni ya da “Harry Potter”ı herkesten önce bulmaya çalışanlar birbirleriyle kıyasıya kapıştı.

Bu yılki fuarda Microsoft ve Google’ın çok güçlü bir biçimde temsil edildiğini söylersem ne demek istediğim biraz daha iyi anlaşılır sanırım. Blog sitelerinin kitap endüstrisi üstündeki etkisinin tartışıldığı, dijital kitap üreticilerinin kol gezdiği fuarda OnDemandBooks.com’un iki kurucusu, “espresso kitap makinesi”ni tanıttı: Bu makine, beş dakikadan kısa bir sürede orta boy bir kitabı basıp, ciltleyip önünüze koyabiliyor; bir saatte 15-20 kitap basabiliyor. Makinenin başına üşüşenler arasında yalnızca okuyucular değil, “keşke dünya dursa” demeyip kendi konumunu yeniden düşünme cesareti gösterebilen yayınevi sahipleri de vardı.

Öte yandan herkes yeni teknolojilerle o kadar da barışık değildi. Örneğin Kansaslı bir yayıncı, kendi internet sitesi olan, buradan Amazon.com’a link veren, hatta okuyuculaa doğrudan imzalı kitap satan yazarlara veryansın etti; “İmza günleri düzenlemek konusunda çok enerji ve para harcıyoruz; yazarların bu yaptığı hiç reva değil,” dedi. Başka bazı yayıncılarsa yazarların kendi kitaplarını internet sitelerinde bedava okutmasından yakındı.

Bütün bu tartışmalı konuların yanında, kitap endüstrisinin daha geleneksel sorunları da gündeme geldi elbette. Sektörel bir örgüt olan Book Industry Study Group (Kitap Endüstrisi İnceleme Grubu) bir rapor yayınlayarak yayıncılıktaki büyümenin çok düşük olduğunu, 2005’te satılan 3.09 milyar kitaba karşın 2006’da yalnızca 3.10 milyar kitap satıldığını, net cironun yalnızca %3.2 artarak 35.7 milyar dolara ulaştığını duyurdu.

2006 yılında Amerikan kitap endüstrisindeki en büyük büyüme, %3.1’le dinsel kitaplar alanında oldu. 263.4 milyon kitabın satıldığı ve 1.65 milyar ciro yapıldığı bu alanda Kutsal Kitap ve dua kitaplarının satışları düşerken, “dinibütün” bir yaşamın gerekleri ve avantajları hakkındaki kitaplar patlama yaptı.

Süpermarketlerin kitaba büyük yer ayırması ve %50’yi aşan indirimler yapması sayesinde, “çoksatar” olarak piyasaya sürülen kitapların gerçekten de çok sattığı anlaşılıyor. 2006 yılında bu kitaplar toplam 418.2 milyon adet satıldı ve 3.69 milyar dolar kazandırdı. Yine de ciltli formatta kitap satışları düştü; örneğin 1994’ün en çok satan kitabının (John Grisham) ciltli versiyonu 3.2 milyon adet satarken, 2006’un bir numarası (Mitch Albom) 2.7 milyon adette kaldı. Karton kapaklı kitapların önümüzdeki dönemde daha pozitif bir seyir izlemesi bekleniyor, çünkü küçük ve orta ölçekli yayınevleri, doğrudan satış yaptıkları satış kanallarında, örneğin internet sitelerinde ve seminerlerde bu formatı yeğliyor ve geniş okuyucu kitlelerine ulaşmayı başarıyor.

Amerika’daki kitap endüstrisi, dijital teknolojiyi (internet ve talebe göre basım)  yavaş yavaş bağrına basmaya hazırlanıyor bence; geleneksel üretim biçiminin yerini almaktan çok, onun yanına eklenecek ve toplam satışları artırmaya yarayacak bir teknoloji olarak görüldüğünde, önünde büyük olanaklar açılabileceğinin hesaplarını yapıyor.